الرئيسية ← الدروس

الجامد والمتصرف

د. محمود شوش · Dr. Öğr. Üyesi Mahmud ŞUŞ

مقدمة

Description Ar: الفعل الجامد ما لزم صيغة واحدة ولا يتصرف كنِعْمَ وبِئْسَ ولَيْسَ وعَسَى. والمتصرف ما يأتي في الأزمنة الثلاثة، وهو تام التصرف (كتب) أو ناقص التصرف (كاد، ما زال).

الوصف (تركي): Câmid fiil, tek sîgada kalıp tasrîf edilmeyen fiildir; ni'me, bi'se, leyse, asâ gibi. Mutasarrıf ise üç zamanda gelen fiildir; tâmmü't-tasarruf (ketebe) veya nâkısü't-tasarruf (kâde, mâ zâle).

Key Points Ar

  1. جامد على الماضي: ليس، عسى، نعم، بئس
  2. جامد على الأمر: هبْ، تعالَ، هاتِ
  3. تام التصرف: يأتي منه ماضٍ ومضارع وأمر
  4. ناقص التصرف: كاد يكاد (بلا أمر)

النقاط الرئيسية (تركي)

  1. Mâzîde câmid: Leyse, asâ, ni'me, bi'se
  2. Emirde câmid: Heb, te'âle, hâti
  3. Tâmmü't-tasarruf: Mâzî, muzari ve emir gelir
  4. Nâkısü't-tasarruf: Kâde yekâdu (emirsiz)

الأسئلة

#السؤالالسؤال (تركي)الإجابةالإجابة (تركي)مثال
1ما الفعل الجامد؟ وما أنواعه؟Câmid fiil nedir ve türleri nelerdir?الفعل الجامد: ما لزم صيغة واحدة ولا يتصرف. نوعان: 1) جامد على الماضي فقط: لَيْسَ، عَسَى، نِعْمَ، بِئْسَ، حَبَّذَا، كَرُبَ. 2) جامد على الأمر فقط: هَبْ (بمعنى ظنّ)، تَعَالَ، هَاتِ، هَلُمَّ (عند الحجازيين). هذه الأفعال لا يُشتق منها مضارع أو مصادر أو اسم فاعل.Câmid fiil: Tek bir sîgada kalıp tasrîf edilmeyen fiildir. İki türdür: 1) Yalnız mâzîde câmid: Leyse, asâ, ni'me, bi'se, habbezâ, kerube. 2) Yalnız emirde câmid: Heb (zan anlamında), te'âle, hâti, helumme (Hicazlılarda). Bu fiillerden muzari, masdar veya ism-i fâil türetilmez.نِعْمَ الرجلُ (جامد – لا يُقال: يَنْعَمُ بهذا المعنى)
2ما الفعل المتصرف؟ وما أقسامه؟Mutasarrıf fiil nedir ve kısımları nelerdir?المتصرف: ما يأتي منه الماضي والمضارع والأمر. نوعان: 1) تام التصرف: يأتي منه الأزمنة الثلاثة والمشتقات (كَتَبَ، يَكْتُبُ، اُكْتُبْ – وهو الأصل في الأفعال). 2) ناقص التصرف: يأتي منه صيغتان فقط: كَادَ يَكَادُ (بلا أمر)، أَوْشَكَ يُوشِكُ (بلا أمر)، مَا زَالَ مَا يَزَالُ، مَا فَتِئَ مَا يَفْتَأُ.Mutasarrıf: Mâzî, muzari ve emir gelen fiildir. İki türdür: 1) Tâmmü't-tasarruf: Üç zaman ve müştaklar gelir (ketebe, yektubu, uktub – fiillerin aslı). 2) Nâkısü't-tasarruf: Yalnız iki sîga gelir: Kâde yekâdu (emirsiz), evşeke yûşiku (emirsiz), mâ zâle mâ yezâlu, mâ fetie mâ yefteu.كَتَبَ → يَكْتُبُ → اُكْتُبْ (تام) | كَادَ → يَكَادُ (ناقص – بلا أمر)

1
الجواب · Cevap