Description Ar: المبني للمجهول هو صيغة الفعل التي يُحذف فيها الفاعل ويحلّ المفعول به أو شبهه محله فيصبح نائب فاعل. في الماضي: يُضمّ أوله ويُكسر ما قبل آخره (كَتَبَ → كُتِبَ). في المضارع: يُضمّ أوله ويُفتح ما قبل آخره (يَكْتُبُ → يُكْتَبُ). للأفعال المعتلة أحكام خاصة: الأجوف تُكسر فاؤه (قالَ → قِيلَ)، والناقص يبقى آخره (دُعِيَ).
الوصف (تركي): Mebnî li'l-mechûl, fâilin hazfedilip mef'ûlün bihin veya benzerinin nâibü'l-fâil olarak yerine geçtiği fiil sîgasıdır. Mâzîde: İlk harf ötrelenir, sondan önceki esrelenir (ketebe → kutibe). Muzaride: İlk harf ötrelenir, sondan önceki üstünlenir (yektubu → yuktebu). Mu'tel fiillerin özel hükümleri vardır: Ecvef'te fâ esrelenir (kâle → kîle), nâkıs'ta son kalır (du'iye).
| # | السؤال | السؤال (تركي) | الإجابة | الإجابة (تركي) | مثال |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | كيف يُبنى الفعل الصحيح للمجهول؟ | Sahîh fiil meçhûle nasıl çevrilir? | الماضي: يُضمّ أوله ويُكسر ما قبل آخره (كَتَبَ → كُتِبَ، أَكْرَمَ → أُكْرِمَ، اِسْتَخْرَجَ → اُسْتُخْرِجَ). المضارع: يُضمّ أوله ويُفتح ما قبل آخره (يَكْتُبُ → يُكْتَبُ، يُكْرِمُ → يُكْرَمُ، يَسْتَخْرِجُ → يُسْتَخْرَجُ). | Mâzî: İlk harf ötrelenir ve sondan önceki esrelenir (ketebe → kutibe, ekreme → ukrime, istahrece → ustuhrice). Muzâri: İlk harf ötrelenir ve sondan önceki üstünlenir (yektubu → yuktebu, yukrimu → yukramu, yastahricu → yustahracu). | كَتَبَ → كُتِبَ | يَسْتَخْرِجُ → يُسْتَخْرَجُ |
| 2 | كيف يُبنى الفعل الأجوف والناقص للمجهول؟ | Ecvef ve nâkıs fiil meçhûle nasıl çevrilir? | الأجوف في الماضي: تُكسر فاؤه ويُقلب حرف العلة ياءً (قَالَ → قِيلَ، بَاعَ → بِيعَ، صَامَ → صِيمَ). في المضارع: يُضمّ أوله (يُقَالُ، يُبَاعُ). الناقص في الماضي: تُضمّ فاؤه ويبقى آخره (دُعِيَ، رُمِيَ). في المضارع: يُدْعَى، يُرْمَى. | Ecvef mâzîde: Fâ'sı esrelenir ve illet harfi yâ'ya çevrilir (kâle → kîle, bâ'a → bî'a). Muzaride: İlk harf ötrelenir (yukâlu, yubâ'u). Nâkıs mâzîde: Fâ'sı ötrelenir ve sonu kalır (du'iye, rumiye). Muzaride: Yud'â, yurmâ. | قَالَ → قِيلَ | دَعَا → دُعِيَ | يُقَالُ | يُدْعَى |
| 3 | ما نائب الفاعل؟ وما أنواعه؟ | Nâibü'l-fâil nedir ve türleri nelerdir? | نائب الفاعل: اسم مرفوع يحل محل الفاعل بعد حذفه عند بناء الفعل للمجهول. أنواعه: 1) المفعول به الأول (كُتِبَ الدرسُ). 2) الجار والمجرور (جُلِسَ على الكرسيِّ). 3) الظرف (صِيمَ رمضانُ). 4) المصدر (سِيرَ سيرٌ طويلٌ). يأخذ نائب الفاعل أحكام الفاعل من حيث الرفع. | Nâibü'l-fâil: Fiilin meçhûle çevrilmesinde fâilin yerine geçen merfû isimdir. Türleri: 1) İlk mef'ûlün bih (kutibe'd-dersu). 2) Câr ve mecrûr (culise ale'l-kürsiyyi). 3) Zarf (sîme Ramadânu). 4) Masdar (sîra seyrun tavîlun). Nâibü'l-fâil ref' bakımından fâil hükümlerini alır. | كَتَبَ الطالبُ الدرسَ → كُتِبَ الدرسُ (نائب الفاعل) |